ห้องเรียนวรรณกรรมกับความบ้าคลั่งทางตัวอักษร

ลอยกระทงแล้ว ก็เขียนเรื่องเข้ากับเทศกาลลอยกระทงเสียหน่อย

จริงๆประเด็นนี้ออกจะเชยบ้างแล้ว แต่ก็ยังเห็นเอาข้อมูล(ที่เชย) ไปใช้อยู่ตามเวที หรืองานลอยกระทงต่างๆ

ที่มักจะบอกว่า ลอยกระทงมีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย

แต่จริงๆแล้ว สุโขทัยไม่มีลอยกระทง! ไม่มีนางนพมาศด้วย!

มันมีหนังสือโดยตรงคือ หนังสือของคุณสุจิตติ์ วงเทศ ไม่มีนางนพมาศ ไม่มีลอยกระทงในสมัยสุโขทัย

แต่ไม่เคยอ่าน

เท่าที่เคยได้ยินมา ลอยกระทง มีหลักฐานมาจากตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์หรือตำรับนางนพมาศ ที่"เคย"เชื่อกันว่าเป็นงานวรรณกรรมสมัยสุโขทัย (เอ หรือจะมีในสุภาษิตพระร่วง ซึ่งก็ "เคย" เชื่อว่าเป็นงานสุโขทัยเหมือนกัน) ดังนั้นพอพิสูจน์กันไปๆมาๆ จนกลายเป็นว่าวรรณคดีสุโขทัยสองเรื่องนี้ "ไม่ใช่" งานโบราณในสมัยสุโขทัยชัวร์ โดยดูจากสำนวนภาษา เทียบกับงานอื่นๆในยุค เช่นจารึกหรือไตรภูมิพระร่วง(อย่างเหมือนสมัยนี้ สำนวนภาษาที่เราเขียนมันก็ไม่เหมือนกับสำนวนภาษาในรุ่นแม่เราเขียน หรือแค่ย้อนไปเทียบกับสำนวนภาษาในสมัยรัชกาลที่5ก็ยิ่งไม่เหมือน แล้วนี่เป็นร้อยๆปีย่อมเปรียบเทียบได้ และนักวรรณคดีก็มีหน้าที่ในการแยกแยะสมัยด้วยตัวบทนี่แล) อีกอย่างคือเนื้อหามีแพลมๆ ที่จำได้ดีมากคือในตำรับนางนพมาศมีพูดถึงฝรั่งหัวทองที่มาจากอเมริกาด้วย ซึ่งเวลามันผิดกัน ถ้าแต่งในสมัยสุโขทัย อเมริกายังไม่เกิดเลย

อีกประเด็นนี่ยังไม่ชัวร์ แต่คำว่าตำแหน่งท้าวศรีจุฬาลักษณ์นี่มีจริงในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น คือเป็นสนมลำดับที่สามหรือไงเนี่ย

ดังนั้นจึงเป็นสิ่งที่น่าคิดนะว่าวัฒนธรรมการประกวดนางนพมาศเนี่ย มันเหมาะรึเปล่า เพราะกำลังประกวดเพื่อชิงตำแหน่ง"สนม"ของพระเจ้าแผ่นดินกันอยู่นี่นา

น่าสนใจ

 ดังนั้น วัฒนธรรมการลอยกระทงมาจากไหน ถ้ามองในเชิงภูมิศาสตร์และลักษณะของประเพณีลอยกระทงแล้วก็ยิ่งเข้าทางว่าสุโขทัยไม่มีลอยกระทงหรอก มีแต่เผาเทียนเล่นไฟ เพราะลอยกระทงเป็นวัฒนธรรมที่จะเกิดขึ้นกับแม่น้ำ แน่ล่ะลอยกระทงต้องไปลอยที่้น้ำไหลสิ ลอยในที่ที่เป็นน้ำนิ่ง ถึงเวลากระทงก็เน่าหมด สมัยก่อนใครจะมานั่งเก็บ แถมในสุโขทัยมีทำนบอยู่อันนึงชื่อสรีดภงค์ หรือที่เราเรียกว่า "ทำนบพระร่วง" อยู่อันเดียว แถมเป็นน้ำเอาไว้ใช้ในพระนคร "น้ำนั้นใสดังน้ำโขงเมื่อแล้ง" ถ้าพ่อขุนรามทรงให้เอากระทงไปลอย มีหวังน้ำกินน้ำใช้คงเน่าหมด เพราะสมัยก่อนคงไม่มีผู้ว่าดูแลเทศบาลให้คอยช้อนกระทงเป็นอีกอาชีพเหมือนทุกวันนี้

กลับมาที่ลอยกระทงมาจากไหน ถ้าดูไปวัฒนธรรมการนำอะไรซักอย่างมาลอยในน้ำเนี่ยทางตะวันออกของเราก็มีเป็นวัฒนธรรมร่วมกันทั้งนั้น (ในพื้นที่ที่มีน้ำไหลอย่างแม่น้ำ ดูคงคาเป็นต้น ลอยมันทุกอย่าง ศพเอย อะไรเอย ลอยเสร็จอาบ กิน สุดยอดจริงๆ) เท่าที่เคยทราบมา แต่เดิมนั้นประเพณีลอยกระทง ลอยเพื่อบูชาพระพุทธเจ้า บูชารอยพระพุทธบาท สรุปว่าตอนแรกลอยกระทงก็มาจากการบูชาพระพุทธเจ้านั่นแหละ อืม ก็น่าจะจริง แล้วมาพัฒนาเป็นขอขมาแม่คงคาทีหลัง เพราะจริงๆจะขอขมาที่ทำน้ำเสีย โดยการเอาอะไรต่อมิอะไรไปลอยในน้ำก็แปลก ๆ(ลงมือเขียนแล้วก็ลืม ทั้งๆที่เคยได้ยินมาแล้ว พอไปเปิดดูก็จำไม่ได้ว่าไปจดไว้ไหน- -" ถ้าหาเจอจะมาแก้ไข จำได้คร่าวๆว่าเกี่ยวกับกรณีที่แม่พระธรณีบีบมวยผมเป็นน้ำำออกมาขจัดพญามารที่มาก่อกวนพระพุทธองค์)

สรุป เอนทรี่นี้ไม่มีอะไีรมาก แค่จะบอกว่าถ้าไปเจอตามงานบอกว่า ร่วมสืบสานประเพณี บลาๆๆ ที่มีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย บลาๆๆ็ใหเบะปากแล้วมุบมิบว่า เค้าเลิกเชื่อไปตั้งนานแล้วย่ะว่าลอยกระทงมีมาตั้งแต่สุโขทัย แต่เผาเทียนเล่นไฟน่ะมี(เพราะมีโผล่ในจารึก) ชิ แถมตำรับนางนพมาศก็เป็นfictionที่แต่งใหม่ในสมัยหลังชัวร์(เกริ่นเนื้อหาของตำรับนางนพมาศมันก็มีเนื้อหาโดยรวมที่สมัยใหม่มากๆ เพราะนางนพมาศเป็นคนเล่า และพูดถึงผู้หญิงที่มีความสามารถและมีการศึกษา ฮ๊ะ แนวคิดแบบนี้มันสมัยใหม่ม่อกๆ)

edit @ 30 Oct 2009 17:54:33 by v@n,ละเลงวรรณกรรม